Overspannenheid. Zo voorkom je het.

preventiedienst

 

Werkstress… Het blijft een actueel onderwerp in onze maatschappij en dat is niet vreemd. We krijgen vanuit talloze bronnen enorm veel prikkels op ons af en de reflex daarop te willen reageren is sterk. En helaas zijn het vaak ook nog prikkels die ons aandringen om nog beter, nog mooier en nog leuker te worden dus de lat ligt erg hoog. Of beter gezegd: die leggen we hoog want je hebt natuurlijk altijd een keuze om ‘nee’ te zeggen. Maar dat is niet altijd makkelijk, zeker niet als je ambitieus bent! Het kan ertoe leiden dat de batterij opeens leeg is en je overspannen raakt. De Amerikanen noemen het een ‘burn-out maar die term gaat mij veel te ver. Iemand die te veel hooi op de vork heeft genomen doet me aan heel wat anders denken dan een afgefakkeld als een bos en kan ook sneller herstellen.

Oorzaak meestal niet op het werk
Als de batterij echt leeg is en je overspannen raakt, wordt dat vooral zichtbaar op het werk omdat je niet goed meer functioneert. En dat geeft weer extra stress want dat betekent dat je een verplichting naar je werkgever niet kunt nakomen. Bij gedreven professionals voelt dat niet goed. Je wordt met je eigen onmacht geconfronteerd terwijl je zo graag verder wilt. Maar het lukt eenvoudig niet meer. Wie het heeft meegemaakt weet wat ik bedoel. Omdat overspannenheid zich manifesteert op het werk wordt het werk ook vaak als oorzaak genoemd. Je bent daar immers acht tot tien uur per dag mee bezig. Toch blijkt uit onze gesprekken en analyses dat er vaak heel andere factoren een rol te spelen zoals een echtscheiding, verhuizingen/verbouwingen of overlijden van een dierbaar familielid. Zelfs een zwangerschap, hoe leuk die ook kan zijn, kan stress opleveren. Zelf ben ik ook ooit overspannen geweest en het duurde weken voordat ik ontdekte dat het met die incapabele manager op het werk eigenlijk niets te maken had. Maar wie appelen vaart, die appelen eet dus ik kon dankzij goede proactieve begeleiding van collega’s binnen zes weken na mijn eerste ziekmelding weer aan het werk, ook omdat ik het thuis weer op de rit had. Maar vanzelf gaat zoiets niet. Er moet wel een duurzame verandering plaatsvinden om te voorkomen dat het opnieuw gebeurt.

Neem verantwoordelijkheid voor jezelf
Vraag is natuurlijk: hoe voorkom je overspannenheid? Het antwoord is al jaren hetzelfde en in de kern ook niet moeilijk: door goed voor jezelf te zorgen en de balans te bewaken tussen werk, privé en jezelf. Ook als je met veel plezier naar je werk gaat is het goed op die balans te letten.
Relativeer en neem verantwoordelijkheid voor je eigen gezondheid. Want het ís jouw verantwoordelijkheid. Dus breng variatie en balans in je leven, momenten voor jezelf, ontspanning en gezond eten. En echt cruciaal: zorg voor voldoende beweging! Het hoeft niet meteen hardlopen te zijn of fitness, een uur wandelen is net zo waardevol. Als je je fysiek/conditioneel goed voelt, heeft dat meteen weerslag op je gemoed en zelfvertrouwen. En ook ‘nee’ zeggen is een goede oefening. Op het werk en in de privésfeer. Ga een keer niet mee met dat vriendenweekend en plan een keer een weekend helemaal vrij. Geen afspraken, geen verplichtingen. En als je ziet dat je je werk niet afkrijgt als persoon of zelfs als team, geef dit dan aan en vraag hulp. Die staat namelijk paraat.

Let op elkaar
Naast goede zorg voor jezelf is het ook waardevol je collega’s in de gaten te houden op dit punt. Dan letten ze ook op jou. Ik kan een lijstje geven met signalen die duiden op overspannenheid, maar veel beter is het gewoon te vragen vanuit werkelijk belangstelling. Persoonlijk aandacht is
een heel goede vorm van preventie. Niet uitleggen hoe geweldig jíj het project vindt maar vragen hoe de ander erin zit: “Hoe is het met jou? Hoe is het thuis? Red je het nog?” Neem er even de tijd voor want als de vraag oprecht is, krijg je een oprecht antwoord. Dan heb je voldoende signalen om eventueel iets mee te doen. Die persoonlijke belangstelling is een aanrader voor collega’s onderling, maar een must voor managers. Vraag je elke week af of iedereen uit je team nog echt topfit is en wat je daaraan kunt doen. Faciliteer dat teamleden het belang inzien van de zaken die ik hierboven heb genoemd. Want preventie tegen overspannenheid voorkomt een hoop ellende. Een kwestie van aandacht. Voor jezelf en voor de
ander.

Als je denkt dat het niet goed gaat met een collega verwijs hem/haar naar een vertrouwenspersoon binnen het bedrijf. Voorkomen is beter dan
genezen. Het kan niet vaak genoeg worden gezegd.

Geniet van je werk en veel succes!

Pim Berkhout,

DGA

De Preventiedienst